Josée Luyten

Duiding

1.

Takalambalela is
in het verhaal over de grote toverboom
het woord van leven.
Wie dit woord spreekt
laat de boom opnieuw vruchten dragen
zodat alle dieren kunnen eten in overvloed.
Het staat voor is het woord van leven
zoals wij het in de eerste vijf bijbelboeken vinden: 
het woord is een lamp voor onze voeten
dat richting geeft aan ons leven en samenleven.

2.

Wie zijn de dragers van dit woord?
Wie maakt leven voor allen mogelijk?
Het is niet de snelle haas—
de flitsende tech-bedrijven en megaconcerns,
die alle geld en data naar zich toe zuigen,
in een blinde race naar een kille, digitale wereld
zonder oog te hebben voor het leven van miljarden mensen.
Het is niet de sterke buffel—
de zware industrie en fossiele lobby's,
die de klimaatverandering hardnekkig ontkennen
en met hun brute spierballenkracht
de broodnodige energietransitie tegenwerken.
Het is niet de leeuw, koning der dieren—
de politici die industrieconcerns in de watten leggen 
terwijl ze hun burgers met allerlei problemen 
laten vastlopen in jarenlange wachtlijsten.
Wie kritiek heeft op dit beleid 
of een andere mening is toegedaan - 
het kritisch middenveld 
en de kritische journalistiek - 
wordt de mond gesnoerd 
door het ontnemen van subsidies.

3.

De snelle haas, de sterke buffel 
en de Leeuw, de koning der dieren
rennen, denderen en heersen,
maar botsen blind op de termietenhoop
die zij met hun eigen winsthonger, 
onwil en hoogmoed bouwen.
De haas strandt 
in de kille eenzaamheid 
van een uitgeperste wereld.
De buffel loopt te pletter 
op de harde grens 
van een uitgeputte aarde.
De leeuw verzandt in de wanhoop 
van zijn eigen wachtlijsten.
Zij dragen het leven niet.
Zij maken de wereld tot een woestenij.

4.

Het is de schildpad.
Zij is de drager van het woord. 
Zij spreekt het woord van leven
aan de stam van de boom
die daardoor opnieuw vruchten geeft: 
leven in overvloed, voor iedereen. 
Het is de schildpad
wiens stem nooit wordt gehoord
en steeds naar de rand wordt getrapt. 
Het is zij die leven mogelijk maakt
dwars door alle tegenmachten heen.
Zij is het die de crisis overwint
Zij staat voor de stille dragers van onze wereld:
de zorgzame handen aan het bed, de schouders onder de buurt,
en het kritische middenveld dat monddood wordt gemaakt
omdat hun trage, dwarse rechtvaardigheid de macht verstoort.
Zij doet het niet door te denderen of te heersen,
maar door de ene poot voor de andere te zetten,
geworteld in gerechtigheid, om de termietenhoop heen.

5.

Een leven lang was Josée
als de schildpad uit het verhaal, 
gepassioneerd door het leven. 
Voor haar familie, 
voor de parochie via de KAV, 
voor seniorama al fietsend, 
voor de wijde wereld via 11-11-11.
Ik leerde Josée kennen in de KAV, 
toen ik Modest als proost opvolgde.
Zeven jaar eerder deed ik stage 
bij de KWB in het verbond Dendermonde 
waar ik samenwerkingsverbanden opzette 
tussen jong KAV en jong KWB. 
Ik herkende me direct 
in de progressieve ideeën van Josée 
al had zij iets van haar Jef mogen hebben 
om meer medestanders te vinden
Met Jef vormde zij een geëngageerd stel. 
Zij lieten zien dat leven klein begint.
Jaren maakten Jef en Josée lekkere soep 
voor onze  vormelingen die op weekend gingen 
om hun vormsel en plechtige communie voor te bereiden. 
Twee dagen sneden zij beiden verse groenten 
maakten in verschillende potten lekkere soep 
tot ze een grote witte emmer konden vullen.
Wanneer ik na het weekend een lege emmer terug bracht 
glunderden zij beiden wanneer zij hoorden 
hoe lekker de twaalfjarigen hun soep vonden 
en steeds om meer vroegen.
Takalambalela 
zei de schildpad 
en de boom gaf vruchten 
voor alle dieren.
Met geduld en liefde 
sneden Jef en Josée 
de groenten voor een 
emmer lekkere soep, 
eten in overvloed 
voor de gemeenschap.